Δευτέρα, 21 Μαΐου 2012

Μουσικής Παιδεία 17 ( Σειρά Άρθρων )

Ιστορία της όπερας
Χρίστοφ Βιλλιμπάλντ Γκλούκ


Η ιταλική όπερα είχε κατακτήσει όλη την Ευρώπη και για πολύ καιρό, όπως είδαμε μουσικοί και κοινό πίστευαν πως μονάχα η ιταλική γλώσσα και γενικά το ιταλικό ύφος, ήταν κατάλληλα για το νέο αυτό μουσικοθεατρικό είδος.
Αναφέρθηκε πως ένας Ιταλός, ο Λουλλί και έπειτα ο Γάλλος Ραμώ ίδρυσαν και καθιέρωσαν την εθνική γαλλική όπερα, ενώ συνάμα, τις ίδιες προσπάθειες έκανε στην Αγγλία ο Πέρσελ. 
Στην Αυστρία και την Γερμανία, ως τα τέλη σχεδόν του 17ου αιώνα, η ιταλική όπερα έμενε κυρίαρχη. Αλλά τι ξεπεσμό είχε υποστεί στο μεταξύ αυτή η ιταλική όπερα! .... Οι συνθέτες ήταν σκλάβοι των ηθοποιών, μονάχα τα καπρίτσια των τραγουδιστών ακολουθούσαν και απόλυτος κύριος στη σκηνή απέμενε  ο "σοπράνος"( ο κόντρα-τενόρος), ο ευνούχος τραγουδιστής που με την καταπληκτική φωνή του, θάμπωνε τους ακροατές.
Περί δραματικής αλήθειας, ούτε λόγος πια. Οι ακροατές δεν ενδιαφέρονταν για τίποτε άλλο, παρά για το ωραίο τραγούδι. Όταν τελείωνε η άρια του "σοπράνου¨οι ακροατές δεν νοιάζονταν ούτε για την μουσική, ούτε για την πλοκή του έργου και στα θεωρεία παίζανε χαρτιά, κουβέντιαζαν, τρώγανε παγωτά, ώσπου νάρθει πάλι η σειρά του "σοπράνου" για να τραγουδήσει μια άλλη άρια, οπόταν όλοι σώπαιναν και καθηλώνονταν στο τραγούδι με πραγματική κατάνυξη.
Αλλά να! Στις 2 Ιουλίου 1714 σε μια μικρή πόλη της Βαυαρίας, το Βάϊντενβαγκ, κοντά στα σύνορα της Βοημίας, γεννιέται εκείνος που θα αναμορφώσει την όπερα, θα τις ανοίξει καινούργιους ορίζοντες, θα επηρεάσει ακόμη και ένα Μοτσαρτ και ένα Βάγκνερ, ένας πολύ μεγάλος μουσικός: Ο Χρίστοφ Βίλλιμπαλντ  Γκλούκ.




Οι πρώτες όπερες του Γκλούκ




Εκεί, στο Μιλάνο, έπειτα από αυτά τα τέσσερα χρόνια της σοβαρής σπουδής, γράφει ο Γκλούκ την πρώτη του όπερα : "Αρταξέρξης" είναι ο τίτλος αυτής της πρώτης όπερας του που την παίζουν αμέσως και σημειώνει λαμπρότατη επιτυχία.
Αυτό γίνεται το 1741 όταν ο Γκλούκ ήταν 27 ετών. Και τότε αρχίζει να γράφει τη μια όπερα πάνω στην άλλη. 
Αλλά σε όλες αυτές τις όπερες ακολουθεί τον ιταλικό τύπο, υποκύπτει και αυτός στις απαιτήσεις των τραγουδιστών και ικανοποιεί τα κακά γούστα του κοινού. Ως τόσο οι όπερες του έχουν επιτυχία, ο Γκλούκ γίνεται διάσημος, τον προσκαλούν στο Λονδίνο όπου ανεβάζει τρις καινούργιες του όπερες - στο Μιλάνο μέσα σε τέσσερα χρόνια είχε ανεβάσει εννέα - έπειτα ακολουθεί ένα θίασο όπερας ως αρχιμουσικός, γράφοντας όλο και νέες όπερες, ταξιδεύει σε πολλές πόλεις της Γερμανίας, παρουσιάζοντας με το θίασο αυτόν όλο και νέα έργα, στην Πράγα, στην Κοπεγχάγη, ώσπου το 1750 εγκαθίσταται οριστικά στη Βιέννη.
Παντρεύεται με την Μαριάννα Πέργκιν, διορίζεται αρχιμουσικός της αυτοκρατορικής αυλής της Μαρίας-Θηρεσίας, θέση που κρατάει ως το 1764. Και σε όλα αυτά τα χρόνια γράφει όλο και καινούργια έργα, πάντα στο ίδιο ιταλικό ύφος. Λογαριάζουν πως οι όπερες που έγραψε ο Γκλούκ μετά τον "Αρταξέρξη" θάναι πάνω από εκατό!...


Η μεγάλη μεταρρύθμιση


Είναι πια σχεδόν πενηντάρης ο Γκλούκ όταν γνωρίζεται με ένα διπλωμάτη που είναι ποιητής στις ώρες της σχόλης του και έχει κάποιες άλλες ιδέες για τη θεατρική μουσική τον Ρανιέρο ντα Καλτσαμπίτζι. Από τις συζητήσεις του Γκλούκ με το ποιητή γεννιέται στο μουσικό η αποστροφή σε ότι έγραψε ως τώρα.
Η ιδέα της δημιουργίας ενός νέου ύφους που να καταργεί κάθε ψευτιά  και κάθε τι το εξωτερικό στην όπερα και να αναζητάει την αλήθεια και την απλότητα.
Από την συνεργασία του Γκλούκ με τον Καλτσαμπίτζι που έγραψε το λιμπρέτο, γεννιέται σε λίγο ένας "Ορφέας" που παίζεται την 5η Οκτωβρίου 1762 στη Βιέννη προς μεγάλη έκπληξη του κοινού. Ήταν μια αληθινή επανάσταση : όχι πια μουσικά στολίδια, όχι πια "λαρυγγισμοί", τίποτα για την δεξιοτεχνία του τραγουδιστή, όλα για τη τραγική εντύπωση.
Αυτή η ωραία απλότητα, που παραξενεύει στην αρχή, δεν αργεί να γίνει μια μεγάλη επιτυχία. 


Gluck : Orpheus, O sel'ge, begluckte Schatten - 6 min.


Gluck : Orpheus, Ach, ich habe sie verloren - 6 min.


Gluck : Orpheus, Che fiero momento - 5 min.


Το 1766, ακολουθεί δεύτερο έργο, με λιμπρέτο επίσης του Καλτσαμπίτζι, η "Άλκηστη" που σημειώνει την ίδια επιτυχία.
Αλλά ο Γκλούκ ονειρεύεται το Παρίσι. 


Gluck : Alceste, Act II, scene 3 - 8 min.


Gluck : Alceste, Ouverture - 4 min.


Gluck : Alceste, Grands Dieux - 7 min.


Στο Παρίσι θέλει να θριαμβεύσει. Αλλά συναντά πολλές δυσκολίες και είναι κυρίως χάρις στην βασίλισσα Μαρία-Αντουανέτα, παλιά του μαθήτρια στη Βιέννη που κατορθώνει να υπερνικήσει όλες τις αντιδράσεις.
Και τέλος, μια νέα του όπερα, η "Ιφιγένεια εν Αυλίδι" γίνεται δεκτή στη Παρισινή Όπερα και αρχίζουν οι δοκιμές. Το λιμπρέτο της πρώτης αυτής "Ιφιγένειας" είναι γραμμένο γαλλικά, από τον ακόλουθο της γαλλικής πρεσβείας στη Βιέννη Μπαγιέ ντι Ρουλλέ, βγαλμένο από την ομώνυμη τραγωδία του Ρακίνα.
Αυτός ο ντε Ρουλλέ έτρεφε μεγάλο θαυμασμό στον Γκλούκ και με την επιρροή του συνετέλεσε πολύ στο να γίνει δεκτός ο Γκλούκ στο Παρίσι.


Gluck : Iphigenie in Aulis, Ouverture - 6 min.



Gluck : Iphigenie in Aulide, Clytemnistra recitative - 5 min.



Gluck : Iphigenie in Aulide, Dieux puissants - 4 min.


Gluck : Iphigenie in Aulide, atto II, chantez, celebrez - 6 min.


Gluck : Iphigenie in Aulide, 






Ο Γκλούκ πήγε αμέσως στο Παρίσι για να επιβλέψει τις δοκιμές, αλλά είναι αφάνταστες οι δυσκολίες που συνάντησε για να επιβάλει τη θέληση του στους κακομαθημένους ηθοποιούς και τραγουδιστές. Αρκεί να σημειώσουμε πως τα κόρα έμπαιναν στη σκηνή σαν σε παρέλαση και στέκονταν ακίνητα στις δυο πλευρές της σκηνής, οι άντρες με τα χέρια σταυρωμένα, οι γυναίκες παίζοντας...με τις βεντάλιες τους, εντελώς απαθής έως το τέλος της πράξης.
Μπορούσε να γίνονταν μπροστά τους το πιο τραγικό, τα πιο τρομερά πράγματα, τα κόρα δεν έκαναν καμία κίνηση. 
Αλλά ο Γκλούκ είχε μια αδάμαστη θέληση. Όλοι του υποτάχθηκαν και ο μεγάλος μουσικός πέτυχε μια εκτέλεση σύμφωνη με τις απόψεις του.
Η "Ιφιγένεια εν Αυλίδι" παίχθηκε στις 19 Απριλίου του 1774. Και αμέσως μετά την δεύτερη παράσταση η επιτυχία ήταν σημαντική.
Τότε ανέβασαν και το "Ορφέα" μεταφρασμένο στα γαλλικά και με νέα μουσική επεξεργασία. Το ρόλο του Ορφέα που στις βιενέζικες παραστάσεις τραγουδούσε ένας ευνούχος, για το Παρίσι ο Γκλούκ ξανάγραψε για τενόρο. Το μπαλέτο πλουτίστηκε. Το έργο σημείωσε θρίαμβο. Ο μεγάλος φιλόσοφος Ζαν-Ζακ Ρουσσώ φώναζε : "Αφού μπορεί κανείς νάχει επί δυο ώρες μια τέτοια μεγάλη απόλαυση, βρίσκω πως αξίζει να ζει κανείς!".
Και έπειτα ήρθε η σειρά της "Άλκηστης", της "Αρμίδας", της "Ιφιγένειας εν Ταύροις". Ο Γκλούκ θριάμβευε. 


Gluck : Ifigenia in Taurida, Deh! Pelopea Stirpe (Callas) - 6 min.


Gluck : Iphigenie en Tauride, Introduzione e coro - 8 min.


Αλλά είχε και τους εχθρούς του, αυτούς που αγαπούσαν και προτιμούσαν την ιταλική όπερα και είχαν με το μέρος τους την "Μαντάμ Ντιμπαρύ", την ευνοουμένη του βασιλιά. Με την πρωτοβουλία της Ντιμπαρύ φέρανε από την Ιταλία το περίφημο Πιτσίνι που είχε γράψει πολλές όπερες, χαριτωμένα μεν έργα, αλλά που δεν μπορούσαν να σταθούν δίπλα στις δημιουργίες του Γκλούκ.
 Και τότε άρχισε ένας αληθινός πόλεμος ανάμεσα στους οπαδούς του Γκλούκ και σε εκείνους του Πιτσίνι που κατέληξε στη νίκη του Γκλούκ. Έγραψαν και οι δυο τους μια "Ιφιγένεια εν Ταύροις" και όμως εκείνη του Πιτσίνι δεν μπόρεσε να σταθεί δίπλα στην "Ιφιγένεια" του Γκλούκ που είναι και το αριστούργημα του. Ο Πιτσίνι αναγκάστηκε να ομολογήσει την ήττα του.
Λίγο μετά το θρίαμβο της "Ιφιγένειας εν Ταύροις", ο Γκλούκ έδωσε νέα όπερα το "Ηχώ και Νάρκισσος" που όμως δεν πέτυχε. Και αυτή η αποτυχία του στοίχισε πολύ. Του ήρθε μια ελαφριά προσβολή αποπληξίας.
Τραβήχτηκε στη Βιέννη πικραμένος και δεν ξανάγραψε τίποτα πια. Έζησε τα τελευταία του χρόνια αποτραβηγμένος από το κόσμο. Και εκεί στη Βιέννη εβδομήντα τριών ετών, υπέκυψε σε μια δεύτερη προσβολή αποπληξίας, στις 15 Νοεμβρίου 1787.


Η σημασία της μεταρρύθμισης του Γκλούκ




Για να αναμετρήσουμε σωστά την έννοια και τη σημασία της μεταρρύθμισης από τον Γκλούκ σε μια εποχή που κυριαρχούσε η Ιταλική και ιδίως η ναπολιτάνικη όπερα, πρέπει να σκεφθούμε τι ήταν αυτή η όπερα και που είχε καταντήσει.
Από την προσπάθεια των Φλωρεντινών να αναστήσουν την αρχαία ελληνική τραγωδία, είχε καταντήσει ένα ψεύτικο, ένα νόθο θεατρικό είδος - "Υπόθεση" δεν υπήρχε ή αν υπήρξε, ήταν ένα ακατανόητο μπλέξιμο από ραδιουργίες και το χειρότερο η μουσική που συνόδευε αυτά τα κατασκευάσματα, δεν είχε καμιά σχέση ούτε με την τυχόν "υπόθεση", ούτε με τα πρόσωπα.
Ασύνδετα μπαίναν άριες για να λάμψουν οι τραγουδιστές, ασύνδετο παρουσιαζόταν το κόρο στη σκηνή, ασύνδετα, χωρίς καμιά σχέση με το όλο, παρουσιαζόταν το μπαλέτο. 
Με τον "Ορφέα" του ο Γκλούκ ξαναγυρίζει στη φύση και την αλήθεια με μια μεγαλοπρεπή απλότητα. Ξαναδίνει τη θέση της στη ποίηση, η μουσική του εκφράζει αισθήματα και πάθη - τα αισθήματα και τα πάθη των ηρώων του - τα κόρα του είναι άνθρωποι ζωντανοί που ζούνε το δράμα, που δένονται με τους ήρωες του, τα μπαλέτα του μπαίνουν πάντα στις στιγμές που πρέπει, ποτέ ασύνδετα, ποτέ παράλογα.
Εξ' άλλου καταργεί τις ανόητες άριες με τα δεξιοτεχνικά στολίδια και δίνει βαρύτητα στα ρετσιτατίβο - τη μουσική απαγγελία - που τα θεωρεί σαν πυρήνα, σαν κέντρο, της δράσης και όχι σαν κάτι δευτερότερο και απλώς βοηθητικό. Η ορχήστρα του απλή, λιτή, περιγράφει χαρακτήρες και καταστάσεις με τη πιο εκφραστική ενέργεια όπως έξαφνα είναι οι εισαγωγές του που σε βάζουν αμέσως στην ατμόσφαιρα του έργου που θα ακολουθήσει. 
Στην "Ιφιγένεια εν Ταύροις" που είναι το αριστούργημα του, η εισαγωγή από την ορχήστρα, περιγράφει - με τόσο απλά μέσα - την θύελλα που έχει ρίξει έξω στη στεριά, τα καράβια των Ελλήνων, με μια αφάνταστη ζωντάνια.
Η αφήγηση του ονείρου της Ιφιγένειας που ακολουθεί, έχει την ίδια εκφραστική δύναμη και γενικά όλοι οι χαρακτήρες των ηρώων προβάλλουν ανάγλυφα, πλασμένοι μουσικά με μια θαυμαστή απλότητα και υπέρτατη ομορφιά.
Κανένας από τους μουσικούς, εκείνους που ονειρεύτηκαν την αναβίωση της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, δεν πλησίασε τόσο, όσο ο Γκλούκ. Όλοι τους πήραν τους αρχαίους μας μύθους - πόσοι δε γράψανε όπερες με ήρωα τον Ορφέα! - αλλά μοναχά ο Γκλούκ τους ζωντάνεψε.
Χάρις στο Γκλούκ το Παρίσι έγινε το κέντρο της όπερας στην Ευρώπη. Τι παράξενο στα αλήθεια! Ένας Ιταλός, ο Λουλλί, έβαλε τις βάσεις της Εθνικής Γαλλικής Όπερας, ένας Γερμανός, ο Γκλούκ δοξάζει το Παρίσι και όλη τη Γαλλία ανεβάζοντας την όπερα στην υψίστη τελειότητα. Μετά το Γκλούκ, αναφαίνονται πολλοί συνθέτες που ακολουθούν ή προσπαθούν να ακολουθήσουν τη γραμμή και τις ιδέες του, μα που όλοι σχεδόν ξεχάστηκαν, ενώ τα έργα του Γκλούκ μένουν αθάνατα.
Άλλωστε με την ανάρρηση του Ναπολέοντα του Α! στον αυτοκρατορικό θρόνο, σημειώνεται στη Γαλλία καινούργια επικράτηση των Ιταλών και της ιταλικής όπερας που ο Ναπολέων τις έδινε φανερή προτίμηση. Αλλά το μεγάλο μουσικό κύμα δεν σταματάει. Στρέφεται μονάχα αλλού, στη Γερμανία, όπου οι μεγάλοι συμφωνιστές προετοιμάζουν την γερμανική όπερα με την οποία θα ασχοληθούμε αργότερα.





Παρασκευή, 11 Μαΐου 2012

Μουσικής Παιδεία 16 ( Σειρά Άρθρων )

Ο 18ος αιώνας και ο Ραμώ




Ο Θάνατος του Λουλλί άφησε στη Γαλλία ένα μεγάλο κενό. Στο Παρίσι δεν βρίσκονταν κανένας μουσικός άξιος να κρατήσει τη θέση του. Και τότε αρχίζει μια μακρυά " μεσοβασιλεία " , όπου διάφοροι μουσικοί προσπαθούν να επιβληθούν, χωρίς να το κατορθώνουν γιατί κανένας τους δεν έχει το ταλέντο και τις ικανότητες του Λουλλί.
Ως που, το 1733, εμφανίζεται ένας πολύ μεγάλος μουσικός, καθαρόαιμος Γάλλος αυτός, ο Ιωάννης Φίλιππος  Ραμώ.
Ο Ραμώ γεννήθηκε στη Ντιζον το 1683, σπούδασε πολύ σοβαρή μουσική, έγραψε διάφορα έργα για το κλαβεσέν και ακόμα πολλά θεωρητικά, χωρίς να σκεφτεί να ασχοληθεί με την όπερα, καθώς έλεγε ο ίδιος, πως δεν ήταν ικανός να γράψει για το θέατρο.
Ήταν πενηντάρης, όταν για πρώτη φορά, η " Ακαδημία της Μουσικής" ανέβασε την πρώτη του όπερα, τον " Ιππόλυτο" που προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, ιδίως από κείνους που έμεναν πειστοί στις όπερες του Λουλλί και δεν ήθελαν - ή δεν μπορούσαν - να καταλάβουν τη μουσική του Ραμώ, βρίσκοντας την πολύ δύσκολη, πολύ σοβαρή, πολύ περίπλοκη.


Rameau : Castor et Pollux, Ouverture - 6 min.


Rameau : Dardanus Chaconne - 4 min.


Rameau : Rondeau des Indes Galantes - 4 min.


Rameau : Zeis, Overture - 6 min.


Rameau : Les Indes Galantes, Dance - 2 min.


Rameau : Regner plaisir et jeux, Indes Galantes - 2 min.


Rameau : Les Indes Galantes, Le concert des Nation - 29 min.


Ως τόσο, ο Ραμώ δεν άργησε να επιβληθεί και να δώσει πολλές όπερες που επισκιάζανε εκείνες του Λουλλί : "Οι γιορτές της Ήβης", " Δάρδανος", "Κάστωρ και Πολυδεύκης" - το αριστούργημα του - " Εντ Γκαλάντ" τίτλος που δεν μπορεί να μεταφρασθεί ελληνικά παρά με τον ορισμό " Ο έρωτας στις Ινδίες" μια μουσική καταπληκτική σε περιγραφική δύναμη, άπειρη χάρη, ωραίες μελωδίες και θαυμάσια μπαλέτα. 
Ο Ραμώ ήξερε να πλουτίζει τις μελωδίες του με τολμηρές αρμονίες, να χρησιμοποιεί με πιο μεγάλη τέχνη την χορωδία για να δημιουργεί δραματικές εντυπώσεις, να συνενώνει με αληθινά θαυμαστό τρόπο, σολίστες, κόρα και ορχήστρα.
Ο Ραμώ πέθανε ογδόντα και ενός ετών, αφήνοντας κάπου τριάντα όπερες και ένα σωρό άλλα έργα, ανάμεσα τους και πολλά θεωρητικά. Είναι ένας από τους μεγάλους μουσικούς της Γαλλίας, ο πιο μεγάλος ίσως του 18ου αιώνα.
Ως τόσο, όπως αυτός ξεπέρασε τον Λουλλί, έτσι και αυτόν θα τον ξεπεράσει μια άλλη μεγαλοφυΐα που θάρθει από την Γερμανία και θα μείνει αιώνια : Ο Βιλλιμπαλντ Χριστόφ Γκλούκ.




Η όπερα στην Αγγλία




Ας δούμε τι γίνονταν εκείνα τα χρόνια στην Αγγλία. Για τον Γκλούκ θα μιλήσουμε αργότερα.
Γιατί την ίδια εποχή που ο Λουλλί προσπαθούσε να δημιουργήσει την εθνική όπερα της Γαλλίας, παρόμοιες προσπάθειες γίνονταν και στην Αγγλία και συναντούμε αμέσως μια μεγάλη φυσιογνωμία που χάρισε στην Αγγλία την πρώτη και μοναδική για πολλά χρόνια εθνική της όπερας : Τον Χένρυ Πέρσελ.
Γεννήθηκε το 1658 στο Λονδίνο και από παιδάκι ήταν στην χορωδία του βασιλικού παρεκκλησίου όπου πήρε και όλη του την μουσική μόρφωση. Ο πατέρας του ήταν μουσικός και διευθυντής της βασιλικής χορωδίας.
Ο Χένρυ Πέρσελ ήταν και σπουδαίος οργανίστας στο βασιλικό παρεκκλήσιο και το 1682 διορίστηκε συνθέτης της αυλής. Στην αρχή ασχολήθηκε με θρησκευτικά έργα που θαυμάστηκαν από τους σύγχρονους του. Έπειτα όμως αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην δημιουργία μιας εθνικής όπερας. Και ήταν μόλις είκοσι δυο ετών όταν έγραψε ένα αληθινό αριστούργημα, την όπερα " Διδώ και Αινείας".


Purcell : Dido and Aeneas, When I am laid in earth - 4 min.


Purcell : Dido and Aeneas, Dido's lament - 7 min.


Purcell : Dido and Aeneas, Shake the clouds from off - 11 min.






Πέθανε νέος στα τριάντα εφτά του χρόνια. Τέσσερα χρόνια πριν το θάνατο του είχε γράψει ένα άλλο αριστούργημα, τον "Βασιλέα Αρθρούρο" που εξακολουθεί και σήμερα να συγκινεί το φιλόμουσο ακροατή.
Στην τεχνική του, ο Πέρσελ ακολούθησε τις αρχές που χάραξε ο Λουλλί, αλλά η έμπνευση του είναι πιο δυνατή, πιο ειλικρινής, μερικές φορές τραχιά και απότομη, μα πάντα απλή.
Μια μουσική όλο υγεία, με ζωηρούς ρυθμούς, με εκφραστικό πάθος που φθάνει ως την τραγικότητα. Το τραγούδι της Διδώς όταν πεθαίνει είναι μια θαυμαστή σελίδα που μπορεί να συγκριθεί με οποιοδήποτε αριστούργημα των πιο μεγάλων μουσικών.
Ο Πέρσελ είναι ο πιο μεγάλος μουσικός της Αγγλίας, ο "βρετανικός Ορφέας" όπως τον αποκάλεσαν. Ο πιο μεγάλος και ο μοναδικός για πολλά χρόνια, αφού στους δοξασμένους μουσικούς αιώνες, 18ο και 19ο αιώνα, που χάρισαν στο κόσμο τόσους μεγάλους συνθέτες, η Αγγλία, μην έχοντας κανένα δικό της μουσικό να επιδείξει, αναγκάστηκε να υιοθετήσει ξένους συνθέτες, όπως τον Χαίντελ, τον Χάυντ, τον Μέντελσον και άλλους.
Στα τέλη μόλις του 19ου και στις αρχές του 20ου, αρχίζει να γίνεται στην Αγγλία μια καινούργια προσπάθεια για την δημιουργία αγγλικής μουσικής που θα δώσει μερικούς αξιόλογους συνθέτες. 


Purcell : King Arthur, Passacaglia - 6 min.


Purcell : King Arthur, The cold scene - 2 min.


Purcell : King Arthur, Cold scene (Andrea Scholl) - 3 min.


Purcell : Queen Mary, Funeral music - 3 min.



3.Ξεχασμένοι συνθέτες κλασσικής μουσικής - Μεσαιωνική περίοδος (1300-1400)

9. Philippe de Vitry ( 1291-1361 )




Ο  Philippe de Vitry ήταν Γάλλος συνθέτης, θεωρητικός της μουσικής και ποιητής. Χαρακτηριζόνταν ως καινοτόμος και επηρέασε συνθέτες και ίσως είναι ο συγγραφέας του Ars Nova.
"Οι περισσότερες διασωθείσες μουσικές αναφορές του 13ου αιώνα χρησιμοποιούσαν το ρυθμό (rhythmic modes) όπως είχε καθιερωθεί από τον Galandria. Το βήμα στην εξέλιξη του ρυθμού ήλθε μετά το τέλος του 13 ου αιώνα με την εμφάνιση της Ars Nova style. Ο θεωρητικός μουσικός αυτού του νέου είδους είναι ο Philippe de Vitry, γνωστός για την συγγραφή του δοκιμίου Ars Nova γύρω στα 1320. Το δοκίμιο αυτό έδωσε το όνομα του στο στυλ ολόκληρου του αιώνα. Κατά κάποιο τρόπο το μοντέρνο σύστημα καταγραφής του ρυθμού άρχισε με τον Vitry, ο οποίος απελευθερώθηκε από προηγούμενες ιδέες για το ρυθμό".
Αναγνωρίζονταν ως ο μεγαλύτερος μουσικός του καιρού του, γεγονός που επεσήμανε ακόμη και ο ποιητής Πετράρχης σε σχετικό δοκίμιο του.
Στοιχεία ακριβή για τα πρώτα χρόνια της ζωής του δεν υπάρχουν και μόνο σε μερικές πηγές του μεσαίωνα υπoδεικνύουν ως τόπο γέννησης του το Vitry-en-Artois κοντά στο Arras. Επειδή σε γραπτά κείμενα αναφέρεται ως "Magister" πιστεύεται ότι σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Παρισιού.
Αργότερα υπηρέτησε ως γραμματέας και σύμβουλος τις αυλές των Καρόλου (Charles IV), Φιλίππου ( Philippe VI) και Ιωάννη (Jean II). Υπηρέτησε επίσης για λίγο διάστημα στην αντιπαπική κίνηση της Avignon. 
Επιπρόσθετα, ήταν διπλωμάτης και στρατιώτης. Το 1351 έγινε αρχιεπίσκοπος στην Meaux, ανατολικά του Παρισιού.
Συμμετείχε στους σπουδαιότερους πολιτικούς,καλλιτεχνικούς και εκκλησιαστικούς κύκλους και ήλθε σε επαφή με τα πιο φωτισμένα πνεύματα της εποχής του.
Πέθανε στο Παρίσι το 1361.
Ο Vitry υπήρξε διάσημος στην ιστορία της μουσικής για το δοκίμιο του Ars nova notandi (1322) που έθεσε τις βάσεις για την μετέπειτα εξέλιξη της μουσικής.
Πολλές πραγματείες του που ήλθαν πρόσφατα στο φως ανέδειξαν
τις καινοτομίες του στη μουσική σημειογραφία ιδιαίτερα στη πολυφωνική και ρυθμική τους διάσταση. Όπως έχει αναφερθεί, κατά κάποιο τρόπο ο σύγχρονός τρόπος της σημειολογίας του ρυθμού άρχισε με το Ars nova.
Ο Vitry αναφέρεται ότι έχει γράψει τραγούδια και μοτέτα, αλλά μόνο μερικά από αυτά έχουν μέχρι σήμερα διασωθεί. Κάθε μοτέτο είναι ξεχωριστό γιατί διαπραγματεύεται μια μοναδική δομική ιδέα. Πέντε μοτέτα με 3 μέρη έχουν επιζήσει στο Roman de Fauvel και επιπλέον 9 στο Invrea Codex.
To Roman de Fauvel αναφέρεται στην ιστορία του καστανόγκριζου κτήνους, είναι ένα γαλλικό ποίημα του 14ου αιώνα.
Μελοποιήθηκε από τον Philippe de Vitry στη ρυθμική σημειολογία της Ars Nova.





Σελίδα από το Roman de Fauvel


chaces (canon) είναι  μια αντιστικτική σύνθεση που χρησιμοποιεί μια μελωδία με μια ή περισσότερες παραλλαγές της μελωδίας που επαναλαμβάνεται μετά από συγκεκριμένα διαστήματα.

 Vitry : Seguentia - Motets - Chansons - 6 min.




Vitry : Douce playsance est d" amer loyament - 2 min.








Vitry : Vos quid admiramine - 2 min.




Vitry : Chorales a Chaudes-Aignes - 10 min.








10. Francesco Landini ( 1325-1397 )






O Landini ήταν Ιταλός συνθέτης, οργανίστας, τραγουδιστής,

 ποιητής και κατασκευαστής οργάνων. Ήταν ένας από τους

 πιο διάσημους και σοβαρούς συνθέτες του δεύτερου ήμισυ 

του 14ου αιώνα. Χαρακτηρίζεται ως ο πιο ονομαστός Ιταλός 

συνθέτης.

Λεπτομέρειες για την ζωή του προέρχονται από ένα βιβλίο 

του 1385 όπου αναφέρεται σε επώνυμους πολίτες της 

Φλωρεντίας. Ο Landini πιθανόν γεννήθηκε στην Φλωρεντία. 

Ο πατέρας του ήταν ζωγράφος στην σχολή του Giotto.

Τυφλός από μικρός, ο Landini αφιερώθηκε από νωρίς στη 

μουσική και κατέστει βιρτουόζος σε πολλά όργανα, κυρίως 

το λαγούτο. Επιπρόσθετα, διέπρεψε στο τραγούδι, στη 

ποίηση και στην σύνθεση. Επίσης επινόησε διάφορα 

μουσικά όργανα.

Παρά το νεαρό της ηλικίας του, ήδη το 1350 ήταν αρκετά 

δραστήριος και βρίσκονταν πολύ κοντά στον ποιητή 

Πετράρχη.

Προσλήφθηκε ως οργανίστας στο Φλωρεντινό μοναστήρι της

 Santa Trinita το 1361 και στην εκκλησία του San Lorenzo 

από το 1365. Αναμίχθηκε σε πολλές θρησκευτικές και 

πολιτικές διαμάχες  του καιρού του.

Συνεργάστηκε με αρκετούς συνθέτες του trecento, όπως 

τους  Lorenzo da Firenze και Andreas da Florentia. 

Συνεργάστηκε για να εγκαταστήσει όργανο σε διάφορα 

ιδρύματα και εκκλησίες, όπως ο καθεδρικός ναός της 

Φλωρεντίας.

 Οι δραστηριότητες του τον έκαναν ξεχωριστό πολίτη της 

Φλωρεντίας.

Ενταφιάστηκε στην εκκλησία του San Lorenzo στην 

Φλωρεντία.

Ο Landini ήταν ο κατ' εξοχήν εκπρόσωπος του Ιταλικού στυλ

 trecento, επικαλούμενο ως ιταλικό Ars nova. Τα έργα του 

είναι αποκλειστικά κοσμικά. Αναφέρεται ότι συνέθεσε και 

έργα εκκλησιαστικής μουσικής τα οποία όμως χάθηκαν.

Έχουν διασωθεί 89 μπαλάντες για 2 φωνές, 42 μπαλάντες 

για 3 φωνές και ακόμα 9 που εκτελούνται με 2 ή και 3 

φωνές.

 Επίσης διασώθηκε ένας μικρός αριθμός από μαδριγάλια. 

Τα κείμενα που συνόδευαν την μουσική του λέγεται ότι 

γράφονταν από τον ίδιο.




Landini : Non avra ma' pieta questa mia Donna - 4 min.




Landini : Cara mia donna (ballata) - 4 min.




Landini : Questa fanciull' Amor (Ars nova) - 4 min.




Landini : Deh, dimmi tu - 4 min.




Landini : Si dolce  non sono - 3 min.


Landini : Per allegrezza - 2 min.




Landini : Ecco la primavera - 4 min.




Landini : Amor c' al tuo sugetto - 2 min.




Landini : Lasso di donna vana inamorato - 5 min.








11. Johannes Ciconia ( 1335-1411 )




Ο Johannes Ciconia ήταν ένας Φλαμανδός συνθέτης και

θεωρητικός της μουσικής στα τέλη των μεσαιωνικών χρόνων


 ο οποίος ασχολήθηκε τα περισσότερα χρόνια της εφηβείας


 του στην Ιταλία, ιδιαίτερα στην υπηρεσία του παπικού


 παρεκκλησίου και του καθεδρικού ναού της Πάντοβας


 (Padua).


Ο Ciconia γεννήθηκε στην Λιέγη, γιός ενός κληρικού ονόματι

επίσης Johannes Ciconia και μιας ευκατάστατης γυναίκας.


 Το όνομα του συνέπιπτε με τρία αλλά ίδια ονόματα από την

γύρω περιοχή και αυτό δημιούργησε σύνχυση στην 


βιογραφία του.


Λέγεται ότι ο Ciconia ήταν στην υπηρεσία του Πάπα 

Βονιφάτιου IX στη Ρώμη το 1391. Πληροφορίες για το


 πρόσωπο του στα έτη 1390-1401 δεν υπάρχουν. Από την


 χρονολογία αυτή και μέχρις το θάνατο του το 1412

παρέμεινε στην υπηρεσία του καθεδρικού ναού της 


Πάντοβας. Η ελεγεία του ( θρήνος) Con lagrime bagnadome


 πιθανολογείται ότι γράφτηκε για το θάνατο του Φραγκίσκου


 της Καρράρας ( Carrara).


Η μουσική του Ciconia αναμειγνύει διάφορα στύλ. Κομμάτια


 τυπικά της βόρειας Ιταλίας, όπως το μαντριγκάλι του Una


ars nova.


Ενώ παραμένει στο τέλος του μεσαίωνα, τα γραπτά του

προοδευτικά οδηγούν στα μελωδικά πρότυπα της

αναγέννησης, π.χ. το έργο του O rosa bella.


Έγραψε μουσική τόσο κοσμική ( virelais, ballate, madrigals),


 όσο και θρησκευτική ( μοτέτα, λειτουργικά έργα).


Έγραψε επίσης δυο δοκίμια μουσικής το Nova Musica και το


 De Proportioibus.


Αν και τα έργα του αυτά ήταν γνωστά στην Φλωρεντία, τα

μουσικά  του  έργα ήταν σχεδόν ανύπαρκτα.


Ciconia : Merce o morte - 6 min.


Ciconia : Sus une fontayne - 7 min.


Ciconia : O Rosa bella - 5 min.


Ciconia : Una Panthera - 5 min.


Ciconia : French Ballads, Le ray au soleyl - 2 min.


Ciconia : Latin motets, O padua sidus precarium - 3 min.




Ciconia : Doctorum Principem, Melodia Suavissima - 3 min.








12. John Dunstaple ( 1380-1453 )








Ο John Dunstable ήταν ένας Άγγλος συνθέτης πολυφωνικής

μουσικής στο τέλος του μεσαίωνα και στις αρχές της

αναγέννησης.


Είναι ένας από τους πιο γνωστούς συνθέτες των αρχών του


 15ου αιώνα, όχι μόνο στην Αγγλία, αλλά και στην Ευρώπη.


Γεννήθηκε πιθανόν στο Dunstable του Bedfordshire. 


Για την ζωή του και τις μουσικές σπουδές του είναι λίγα

γνωστά. Πιθανολογείται ότι υπηρέτησε στην αυλή του John


of Lancaster και βρέθηκε μαζί του στη Γαλλία από το 1423


 έως το 1429. Από το 1437 και μετά βρέθηκε στην υπηρεσία


 του Humphrey Duke of Gloucester.


Αντίθετα με τους περισσότερους συνθέτες της εποχής του


 δεν υπήρξε κληρικός και πιθανόν ήταν παντρεμένος.


Εκτός από την σύνθεση, διακρίθηκε στην αστρονομία και τα


 μαθηματικά.


Πέθανε την παραμονή των Χριστουγέννων του 1453. Έχει

ταφεί στον Αγ. Στέφανο του Λονδίνου ( St. Stephen


Walbrook, London).


Παρ' όλη την μικρή μουσική παραγωγή του επηρέασε


 σημαντικά την Ευρωπαϊκή μουσική π.χ. προσέδωσε κάτι


 πρωτόγνωρο στη μουσική της Βουργουνδικής Σχολής : la


contenance angloise ( την αγγλική έκφραση).


Η μουσική άνθηση της μεσαιωνικής Αγγλίας ήταν τεράστια,


 παρ' όλο που σχεδόν το σύνολο της μουσικής παραγωγής


 καταστράφηκε κατά την περίοδο της Αγγλικής


 μεταρρύθμισης.


Έτσι το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Dunstaple

ανακτήθηκε από Ευρωπαϊκές πηγές.
.
Επειδή ένα μεγάλο μέρος του έργου του διασώθηκε από


 Ιταλικά και Γερμανικά χειρόγραφά, η φήμη του είχε διαχυθεί


 σε πολλές χώρες. Η ταυτοποίηση και αναγνώριση της


 αυθεντικότητας του έργου του ήταν μια πολύ δύσκολη


 υπόθεση.
.
Από τα έργα που αποδίδονται στον συνθέτη μόνο πενήντα 


επέζησαν. Από αυτά, δυο είναι πλήρης λειτουργίες, τρία

μέρη από άλλες λειτουργίες, δέκα πέντε τμήματα


 λειτουργιών, δώδεκα ολοκληρωμένα ισορρυθμικά μοτέτα 


( τα γνωστά Veni creator spiritus, Veni sancte spiritus,


Albanus roseo rutilat ) και τέλος είκοσι επτά λειτουργικά


 κείμενα ( Magnificants, Alma redemptoris Mater, Salve


Regina, Mater misericordiae ).
.
Πιστεύεται ότι έγραψε και κοσμική μουσική, αλλά τα έργα


 που βρέθηκαν δεν μπορεί να αποδοθούν με βεβαιότητα σε


 αυτόν π.χ. το γαλλόφωνο rondeau Puisque m' amour .


Ο Dunstaple ήταν πιθανόν ο  Άγγλος συνθέτης όλων των


 εποχών που είχε την σημαντικότερη μουσική επιρροή,

αλλά παραμένει και σήμερα ένα αίνιγμα. 


Dunstaple : Medieval music, Quam pulchra  es - 3 min.




Dunstaple : Veni Sancte Spiritus - 6 min.


Dunstaple : Beata Maria a 3 voci - 3 min.


Dunstaple : Sancta Maria - 2 min.




Dunstaple : O rossa bella - 3 min.


Dunstaple : Speciosa facta es - 2 min.






































Τρίτη, 1 Μαΐου 2012

Μουσικής Παιδεία 15 ( Σειρά Άρθρων )


Η  ΟΠΕΡΑ - 2

Μια παράξενη ιστορία


Παράξενο δημιούργημα η όπερα, έχει μια παράξενη ιστορία. Από τον Κολοφώνα της δόξας, γνωρίζει μια θλιβερή κατάπτωση για να αναγεννηθεί και πάλι χάρη στους μεγάλους δημιουργούς που στη όπερα βλέπουν το τελειότερο θεατρικό είδος και το ωραιότερο μέσο έκφρασης.
Όπως είπαμε η όπερα γεννήθηκε στην Φλωρεντία περί τα τέλη του 16ου και τις αρχές του 17ου αιώνα από ένα κύκλο μουσικών, φιλόμουσων, ποιητών και σοφών που νόμιζαν πως με το νέο αυτό είδος, ξαναζωντάνευαν την αρχαία ελληνική τραγωδία.
Από την Φλωρεντία η όπερα διαδόθηκε στην Ρώμη, έπειτα στη Βενετία και έπειτα.....σε όλη την Ιταλία. Οι Ιταλοί ξετρελαίνονται κυριολεκτικά με την όπερα, οι πλούσιοι αριστοκράτες έχουν τα ιδιωτικά τους θέατρα στα μέγαρά τους, αλλά θέατρα κτίζονται για τον λαό. Ακόμα και οι παπάδες, οι καρδινάλιοι γράφουν λιμπρέτα για όπερες ή κάνουν τους σκηνοθέτες...!
Αλλά σε λίγο αρχίζει η κατάπτωση. Με το καιρό, η όπερα γίνεται ένα είδος ατέλειωτης συναυλίας που αποτελείται από μια σειρά από είκοσι πέντε ή και τριάντα "άριες" με ανάμεσα μερικά ρετσιτατίβα, χωρίς κόρα, χωρίς μπαλέτα, χωρίς σύνολα. Μια αλυσίδα από μονόλογους. Η μουσική σκοτώνει το δράμα και κυρίαρχοι μένουν πια οι ασύγκριτοι εκείνοι βιρτουόζοι του τραγουδιού που αναφέραμε σε προηγούμενα άρθρα - οι ευνούχοι που διατηρήσανε την παιδική τους φωνή, αλλά δυναμωμένη και καλλιεργημένη με μια επίμονη μελέτη επί χρόνια ολόκληρα. Αυτούς τους τραγουδιστές θαυμάζει όλος ο κόσμος, την δεξιοτεχνία τους, τις "σκάλες", τους "λαρυγγισμούς" τους.  Τι λένε, είναι αδιάφορο για τους ακροατές. Εκείνο που ενδιαφέρει και θαυμάζεται είναι η φωνή και η φωνητική δεξιοτεχνία.
Πολύ γρήγορα η Ιταλική όπερα διαδίδεται και κατακτάει όλη την Ευρώπη. Από την Ιταλία περνάει στην Αυστρία ( Αυστροουγγαρία τότε) ξεσηκώνει και ενθουσιάζει τους Βιεννέζους. Από τη Βιέννη περνάει στη Γερμανία. Είναι ένα μεγάλο κύμα που απλώνεται παντού, ανίκητο, κατακτητικό.


Η όπερα στη Γαλλία - Η γαλλική όπερα

Μονάχα στη Γαλλία δεν βρίσκει απήχηση. Οι Γάλλοι αγαπούν πολύ τα "αυλικά μπαλέτα" τους. Δεν θέλουν ούτε να ακούσουν για άλλα μουσικά θεάματα.
Τι ήταν αυτά τα "αυλικά μπαλέτα"? Κυρίως μια σειρά από διάφορους χορούς της εποχής, αλλά με σκηνική δράση - πάνω σε ένα ποίημα, ένας ή περισσότεροι συνθέτες, γράφουν χορευτική μουσική και τραγούδια, μικρές χορωδίες που συνοδεύονται από μερικά όργανα, τις περισσότερες φορές από λαούτα.
Οι ηθοποιοί χορεύανε και τραγουδούσαν κάνοντας μιμικές κινήσεις σύμφωνα με το περιεχόμενο του ποιήματος.
Κανένας λαός δεν αγάπησε και δεν καλλιέργησε τόσο το χορό, όσο οι Γάλλοι. Από τους παλιούς γαλλικούς χορούς, δημιουργήθηκε η σουίτα. Και όλα αυτά τα "μπαλέτα" παίζονταν στα βασιλικά παλάτια και συχνά ηθοποιοί ήταν ο βασιλιάς και η βασίλισσα, οι άρχοντες και αρχόντισσες της αυλής. Από το παλάτι ύστερα παίζονταν και στα θέατρα. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα περισσότερα από αυτά τα "αυλικά μπαλέτα" είχαν θέματα παρμένα από την ελληνική μυθολογία ή θέματα ποιμενικά.
Έτσι, το νέο αυτό μουσικό είδος, η όπερα μόλις το 1643 έφθασε στη Γαλλία. Οι Ιταλοί βρήκαν στο πρόσωπο του Μαζαρίνου ( Mazarin ) του πρωθυπουργού του Λουδοβίκου 14ου, ένα μεγάλο και ισχυρό φίλο.
Ο Μαζαρίνος πρωτόφερε στο Παρίσι, Ιταλούς τραγουδιστές που δώσανε πολλές όπερες κι' ανάμεσα σε άλλες τον " Ορφέα" του μεγάλου Ιταλού συνθέτη Λουδοβίκου Ρόσσι που έκανε μεγάλη εντύπωση και έδωσε την ιδέα πως θα μπορούσε να δημιουργηθεί και μια εθνική γαλλική όπερα, σε γαλλική γλώσσα.


Rossi : L'Orfeo - Lagrime, dove sete? Ralf Peter, countertenor.- 6 min.


Rossi : L'Orfeo - Lasciate averno - Zarousky, countertenor.- 6 min.


Rossi : L'Orfeo - Mio ben, teco il tormento - Lisa Magrini, soprano - 3 min.


Rossi Luigi : La lyra de Orfeo, 77 min.  


  Τότε δυο έξυπνοι Γάλλοι, ο ποιητής Πιερ Περρέν (Pierre Perrin ) - ποιητής χωρίς ταλέντο, λένε οι σύγχρονοί του, αλλά μεγάλος "καταφερτζής" - μαζί με ένα μουσικό, Ρομπέρ Καμπέρ ( Robert Cambert ), γράψανε μια όπερα σε γαλλικό κείμενο με ποιμενικό θέμα - "Πομόνη" ( Pomone ) ήταν ο τίτλος της - και καταφέρανε να πάρουν από τον Λουδοβίκο 14ο το προνόμιο να εγκαταστήσουν στο Παρίσι μια "Ακαδημία της μουσικής" για να ανεβάζουν όπερες.
Τα εγκαίνια αυτής της " Βασιλικής Ακαδημίας της Μουσικής" έγιναν στις 19 Μαρτίου 1679, ακριβώς με την "Πομόνη" που σημείωσε τεράστια επιτυχία και παίχτηκε κάπου 150 φορές !


Camber Robert 1627-77 : Pomone, opera francais en cinq actes et un prologue-36 min.

Ήταν η πρώτη γαλλική όπερα και αυτή η " Βασιλική Ακαδημία της Μουσικής" δεν είναι άλλη παρά η σημερινή Μεγάλη Όπερα του Παρισιού που στη μετόπη της είναι πάντα χαραγμένος αυτός ο τίτλος " Βασιλική Ακαδημία της Μουσικής" .

Ο Ιωάννης - Βαπτιστής Λούλλι

Αλλά ήτανε φαίνεται γραφτό, παρά την αντιπάθεια που έτρεφαν οι Γάλλοι για τους Ιταλούς, να είναι ένας Ιταλός ο πραγματικός δημιουργός της γαλλικής όπερας - Ο Ιωάννης Βαπτιστής Λούλλι. Παράξενη φυσιογνωμία, πιο παράξενη ιστορία που αξίζει να διηγηθούμε.
Γεννήθηκε στη Φλωρεντία το 1632 από μια πολύ ταπεινή οικογένεια. Ήταν 14 ετών όταν ο δούκας της Γκύζης τον έφερε στο Παρίσι παίρνοντάς τον στην ακολουθία του ως βοηθός του μαγείρου του !
Όταν του έμενε καιρός έπαιζε βιολί που είχε μάθει μοναχός του. Ένας φίλος του δούκα, ακούει τυχαία τον μικρό Ιταλό και τον βοηθάει να αφήσει την κουζίνα και να πάρει συστηματικά μαθήματα βιολιού. Και έτσι ο Λούλλι κατορθώνει αργότερα να μπει στην ορχήστρα του βασιλιά , ένα συγκρότημα που λέγονταν " Τα βιολιά του Βασιλιά" και να αποκτήσει μάλιστα την εύνοια του Λουδοβίκου. Από κει και πέρα η σταδιοδρομία του είναι πολύ γοργή. Επωφελούμενος από τις διχόνοιες που είχαν οι δυο διευθυντές της " Ακαδημίας της Μουσικής", ο Λούλλι καταφέρνει με μεγάλη επιδεξιότητα να τους πάρει το προνόμιο της διεύθυνσης, στο δεύτερο κιόλας χρόνο της "Ακαδημίας" - το 1672.
Από την στιγμή εκείνη, ο Λούλλι βασιλεύει πια σαν απόλυτος μονάρχης της γαλλικής όπερας. Κοντός, άσχημος, αλλά με μάτια γεμάτα φωτιά, τρομερά φιλόδοξος, πολύ έξυπνος, προικισμένος όχι μονάχα με ένα σπουδαίο μουσικό ταλέντο, αλλά και με ένα μοναδικό οργανωτικό πνεύμα, κατακτάει τη δόξα και το χρήμα.
Στην αρχή ο Λούλλι ακολουθώντας την συνήθεια, δεν έγραφε παρά μπαλέτα, όπου έπαιζε και χόρευε ο ίδιος. Συνεργάστηκε με το Μολιέρο και έγραψε μουσική για πολλές κωμωδίες του. Διηγούνται πως στον "Αρχοντοχωριάτη" του Μολιέρου, οπού έπαιζε το ρόλο του Μούφτη, διασκέδαζε τρομερά με τα πηδήματα και τα διάφορα σκέρτσα του το βασιλιά. Μια μέρα, πήδησε πιο ψηλά και πιο μακριά από ότι συνήθως και έπεσε μέσα στην ορχήστρα πάνω σε ένα κλαβεσέν που κομματιάστηκε ! Ποτέ ο Λουδοβίκος δεν είχε γελάσει τόσο πολύ.....
Έπειτα, ενώ στην αρχή ισχυρίζονταν πως η γαλλική γλώσσα δεν ταιριάζει για το τραγούδι, άρχισε να γράφει όπερες, που όμως δεν ονόμαζε πια όπερες, αλλά "τραγωδίες". Και είχε δίκαιο αφού τα περισσότερα λιμπρέτα τους τα έγραφε ο ποιητής Φίλιππος Κινώ πάνω σε αρχαία θέματα : "Κάδμος", "Άλκηστη", "Θησέας" κ.α. Κάθε χρόνο, ο Λούλλι παρουσίαζε και από μια καινούργια όπερα του. Ήταν τρομακτικά αυστηρός, υπέβαλε τους τραγουδιστές, την ορχήστρα του, τους χορευτές του σε μια σκληρή πειθαρχία και έκανε το θέατρο του το πρώτο της Ευρώπης.


Lully : Armide - Baroque dance and passacaille - 6 min.


Lully : Atys - Zephirs dance - 2 min.


Lully 1632-1687 : Marche de Turcs, 3 min.


Lully : Isis - Le Roi dance, 2 min.


Lully : Persee, act II, scene 6 - 5 min.


Lully : Proserpine, Tragedie Lyrique, acte III - 10 min.


Lully : Te Deum - 7 min.


Lully : Psyche, tragedie lyrique - Overture - 2 min.


Lully : Acis et Galatee, Ouverture, ballet suite - 13 min.


Lully : Cadmus et Ermione, prolongue - 9 min.


Lully : Xerxes, ballet - Aradia baroque - 10 min.

Ο Λουδοβίκος 14ος αγαπούσε τις τέχνες, λάτρευε τη μουσική, ήταν ο ίδιος βαθύς γνώστης της μουσικής και έτσι έγινε ο μεγάλος προστάτης του Λούλλι. Ποτέ η μουσική δεν έλαμψε τόσο στη Γαλλία, όσο κατά τη βασιλεία του Λουδοβίκου 14ου και του Λούλλι.
Τραγικός ήταν ο θάνατος του μεγάλου αυτού μουσικού. Διεύθυνε κρατώντας μια μεγάλη μπαγκέτα, ένα μπαστούνι, που όταν θύμωνε με τους μουσικούς του, το κτυπούσε στο πάτωμα. Έτσι, κατά λάθος, πάνω στα νεύρα του, χτύπησε με τη μπαγκέτα του το πόδι του. Πέθανε από τις συνέπειες αυτού του τραύματος το 1687. Ήταν μόλις 55 ετών.
Ως τόσο είχε δημιουργήσει την εθνική όπερα της Γαλλίας και την είχε ανεβάσει σε ένα ψηλότερο επίπεδο από την Ιταλική όπερα των συγχρόνων του. Είχε πλουτίσει την ορχήστρα, είχε ξαναφέρει τα κόρα που οι Ιταλοί είχαν παραμελήσει, δίνοντας έτσι μαζί με τα ωραία μπαλέτα που δεν παρέλειπε να παραθέτει με ξεχωριστή τέχνη, άφθαστη μεγαλοπρέπεια στις παραστάσεις του.