Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΟΠΕΡΑΣ ( Μότσαρτ/ 1. La Clemenza di Tito,2. Die Zauberflöte) - 10

ΟΠΕΡΕΣ ΤΟΥ ΜΟΤΣΑΡΤ




1. Η μεγαλοσύνη του Τίτο ( La clemenza di Tito)


"Η μεγαλοσύνη του Τίτο" είναι μια "σοβαρή όπερα" σε δυο πράξεις που συνέθεσε ο Μότσαρτ σε ένα ιταλικό λιμπρέτο του Κατερίνο Ματσόλα. Η πρεμιέρα του έργου έγινε το 1791. 


Ρόλοι.
1. Τίτο Βεσπασιανός, Ρωμαίος αυτοκράτορας.
2. Βιτέλια, κόρη του έκπτωτου αυτοκράτορα Βιτέλιο.
3. Σέστο, νεαρός πατρίκιος, φίλος του Τίτο, ερωτευμένος με την Βιτέλια.
4. Άννιο, νεαρός πατρίκιος, φίλος του Σέστο και ερωτευμένος με την Σερβίλια.
5. Σερβίλια, αδελφή του Σέστο, ερωτευμένη με τον Άννιο.
6. Πούπλιο, διοικητής της πραιτοριανής φρουράς.

ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

Η Βιτέλια σχεδιάζει να δολοφονήσει τον αυτοκράτορα Τίτο, του οποίου ο πατέρας, ο Βεσπασιανός, είχε εκθρονίσει τον πατέρα της , Βιτέλιο. Η ελπίδα της να ξαναγυρίσει στο θρόνο, ως σύζυγος του Τίτο εξανεμίστηκε γιατί ο Τίτο επιθυμεί να παντρευτεί την Βερενίκη, κόρη του βασιλιά της Ιουδαίας. Για το λόγο αυτό η αγάπη της προς τον Τίτο μετατράπηκε σε μίσος. Προσπάθησε να πείσει το πιστό φίλο του Τίτο, Σέστο, ο οποίος την αγαπάει, να δολοφονήσει τον αυτοκράτορα, υποσχόμενη αγάπη και γάμο. Μετά από κάποιους δισταγμούς, ο Σέστος δηλώνει τον εαυτό του πρόθυμο να εκπληρώσει την παράκληση της
( Come ti piace imponi).

"Come ti piace imponi"


Όταν ο Άννιο φέρνει τα νέα για την αποχώρηση της Βερενίκη, οι ελπίδες της Βιτέλια ξαναζωντανεύουν και για την ώρα καθυστερεί τον προγραμματισμό της δολοφονίας. Λέει στον Σέστο να την εμπιστευθεί απόλυτα ( Deh se piacer mi vuoi).

Mozart - La clemenza di Tito - Deh, se piacer mi vuoi



Ο Άννιο παρακαλεί τον Σέστο να πάρει άδεια από τον Τίτο για τον μελλοντικό γάμο του με την Σερβίλια, την αδελφή του Σέστου και οι δυο τους επαναβεβαίωσαν την φιλία τους ( Deh prendi in dolce amplesso ).

La clemenza di Tito: Deh, prendi un dolce amplesso


Στην ρωμαϊκή αγορά ο κόσμος επευφημεί τον Τίτο και ικετεύει του Θεούς να προστατεύουν τον αυτοκράτορα και την πόλη (Serbate, oh Dei custodi).

Serbate, oh Dei custodi, La Clemecia de Tito, Mozart


Αφού το πλήθος έφυγε, ο Τίτο αποκαλύπτει στους Σέστο και Άννιο ότι σκοπεύει να παντρευτεί την Σερβίλια σε μια από αυτές τις ημέρες. Προς μεγάλη έκπληξη του Σέστου, ο Άννιος δεν διαμαρτύρεται. Αντίθετα, συγχαίρει τον Τίτο για την επιλογή του. Με τον γάμο αυτόν ο Τίτο ελπίζει να ενώσει τον φίλο του Σέστο ακόμη πιο στενά με το θρόνο ( Del pi'u sublime soglio).

La clemenza di Tito - Del più sublime soglio (Rec. & Aria)


Κατ' εντολή του Τίτο, ο Άννιος πληροφορεί την Σερβίλια ότι πρόκειται να γίνει αυτοκρατόρισσα. Για μια φορά ακόμη οι δυο τους, ο Άννιος και η Σερβίλια, ομολογούν τον έρωτα τους ( Ah perdona al primo affetto ).

La Clemenza di Tito: "Ah perdona al primo affetto" -- Kate Lindsey & Lucy Crowe


Στο αυτοκρατορικό παλάτι ο Πούπλιος προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή του Τίτο σε μια λίστα με συνωμότες. Η Σερβίλια μπαίνει και ζητάει από τον Τίτο να μην την παντρευτεί γιατί αγαπάει τον Άννιο. Ο Τίτο είναι ευχαριστημένος γιατί αυτή είχε το κουράγιο να του πει την αλήθεια ( Ah, se fosse intorno al trono ).

Ah, se fosse intorno al trono "La clemenza di Tito" (Castronovo)


Η Βιτέλια η οποία είχε ακούσει για της Σερβίλια την καλή τύχη, ακόμη μια φορά συνεννοείται με τον Σέστο να δολοφονήσουν τον Τίτο. Αυτή η ίδια θα είναι η ανταμοιβή του. Ο Σέστος δεν μπορεί πλέον να αντισταθεί γιατί η δύναμη της πάνω του είναι πολύ ισχυρή ( Parto, ma tu ben mio ).

La Clemenza di Tito: "Parto, parto" -- Elīna Garanča (Met Opera)


Αμέσως μόλις ο Σέστος έφυγε, ο Άννιος και ο Πούπλιος λένε στην Βιτέλια ότι ο Τίτο την έχει διαλέξει για σύζυγο. Η Βιτέλια είναι σε απόγνωση,γιατί δεν μπορεί πλέον να σταματήσει τον Σέστο και ο σχεδιασμός για δολοφονία του Τίτο έχει πάρει το δρόμο της ( Vengo...aspettare ).
Nancy Weissbach: Vitellia, "La Clemenza di Tito", Mozart, Terzett "Vengo, aspettate", Akt 1



Έχοντας φθάσει στην ρωμαϊκή αγορά, ο Σέστος είναι ακόμα σε δισταγμό, στο εάν πρέπει να δολοφονήσει τον Τίτο. Όμως, οι συνωμότες έχουν ήδη βάλει φωτιά στο Καπιτώλιο και αναγκάζεται να δράσει (Oh Dei, che smania 'e questa ).

Vesselina Kasarova - Oh Dei, che smania è questa


Ενώ η φωτιά εξαπλώνεται και ο κόσμος βγάζει κραυγές οργής, ο Σέστος λέει στην Βιτέλια ότι έχει εκτελέσει την δολοφονία και τον ικετεύει να σωπάσει. Όλοι θρηνολογούν το φρικτό γεγονός  ( Deh, conservate, oh Dei ).






ΠΡΑΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ

Ο Άννιος φέρνει τα νέα ότι ο Τίτος επέζησε από την απόπειρα κατά της ζωής του. Όταν ο Σέστος ομολόγησε ότι ήταν αυτός που προσπάθησε να τον δολοφονήσει, ο Άννιος τον συμβουλεύει να αφήσει τον εαυτό του στην συγνώμη του Τίτο ( Torna di Tito a lato ).

La Clemenza di Tito: "Torna di Tito a lato" -- Kate Lindsey


Η Βιτέλια η οποία επίσης φοβάται ότι η συμμετοχή της στο σχεδιασμό θα έλθει στο φως, πιέζει τον Σέστο να το σκάσει. Παρ' όλα αυτά, είναι πλέον αργά, ο Πούπλιος συλλαμβάνει τον Σέστο με σκοπό να τον οδηγήσει μπροστά στην σύγκλητο για να απολογηθεί. Η Βιτέλια είναι διχασμένη μεταξύ της μεταμέλειας και του φόβου για την δικιά της σωτηρία ( Se al volto mai ti senti ). 

Στην αίθουσα τελετών του παλατιού οι πατρίκιοι και το πλήθος ευχαριστεί τους θεούς για την σωτηρία της ζωής του Τίτο ( Ah gracie si rendano ).

Mozart - La Clemenza di Tito - Ah, grazie si rendono

Ο Τίτο δεν μπορεί να το πιστέψει ότι είναι ένοχος ο Σέστος. Ο Πούπλιος θέτει το θέμα αυτό στο μεγαλόθυμο χαρακτήρα του Τίτο ( Tardi s'avede).

Sergio Foresti - 2005 - Mozart - La clemenza di Tito - Tardi s'avvede



Αλλά όταν τα νέα έφτασαν ότι ο Σέστος ομολόγησε στην σύγκλητο τα πάντα και ότι έχει καταδικαστεί σε θάνατο στην αρένα, ο Τίτο αναγκάζεται να δεχθεί την αλήθεια. Ο Άννιος τον ρωτάει να σκεφθεί τον πόνο των άλλων ( Tu fosti tradito ),

Kate Lindsey - Annio



αλλά η ερώτηση του αγνοείται.
Οι πληγές που προκαλούνται στην αγάπη και την φιλία από την αγνωμοσύνη, προδοσία και έγκλημα είναι ακόμη πολύ βαθειές. Παρ' όλα αυτά, επιθυμεί να ερωτήσει τον Σέστο προτού υπογράψει το ένταλμα θανάτου ( Che orror ! che tradimento ! ).

Che orror! che tradimento recit Act 2 La clemenza di Tito



Όταν συναντήθηκαν, ο ένας έψαχνε στον άλλον να βρει σημάδια της προηγούμενης φιλίας τους (Quello di Tito 'e il volto! ).

La Clemenza di Tito-Trio-Quello di Tito e il volto!


Ο Τίτο επιθυμούσε να ανακαλύψει από τον Σέστο το λόγο για ότι είχε κάνει - σαν φίλος και όχι σαν κυβερνήτης. Παρ'όλα αυτά, ο Σέστος συνέχιζε να καλύπτει την Βιτέλια και να παίρνει όλη την ευθύνη απάνω του. Ο Τίτο το μεταφράζει αυτό σαν δείγμα αγνωμοσύνης και πείσματος και το στέλνει στην αρένα. Ο Σέστος δεν φοβάται τον θάνατο, αλλά απλά βασανίζεται από ατέλειωτη τύψη ( Deh per questo istante solo ).

La Clemenza di Tito: "Deh, per questo istante solo" -- Elīna Garanča


Σε ένα εσωτερικό μονόλογο ο Τίτο αιωρείται μεταξύ του καθήκοντος και του συναισθήματος. Ο νόμος του λέει ότι πρέπει να υπογράψει το ένταλμα θανάτου, αλλά στο τέλος θριάμβευσε η καλή του φύση - μπορεί να βασιλεύσει μόνο, εάν η δύναμη του βασίζεται πάνω στην αγάπη και θεωρεί η εμπιστοσύνη που προκύπτει από τον φόβο, είναι άνευ αξίας ( Se all'impero, amici Dei).

Se all'impero, amici dèi.. (Richard Croft - tenor,


Ο Άννιος και η Σερβιλία ζητούν από την Βιτέλια να χρησιμοποιήσει την επιρροή της σαν μελλοντική γυναίκα του Τίτο για να λάβει μια συγχώρεση για τον Σέστο. Η Σερβίλια την κατηγορεί για σκληρότητα, γιατί μόνο με δάκρυα δεν μπορεί να σωθεί η ζωή του Σέστου ( S'altro che lacrime).

Mozart, La Clemenza di Tito: S'altro che Lacrime


Η Βιτέλια αναλογίζεται ότι αυτός δεν την έχει προδώσει και ότι θα πεθάνει για αυτήν, εάν δεν ομολογήσει στον εαυτό της, ότι είναι ένοχη ( Ecco il punto, o Vitellia).

A.C.Antonacci - Ecco il punto, o Vitellia...Non più di fiori - "La clemenza di Tito" (Paris, 2006)


Εγκαταλείπει τις ελπίδες της για γάμο και ισχύ ( Non pi'u di fiori).

"Non piu di fiori" (Vitellia) from W.A.Mozart's La Clemenza di Tito


Μπροστά στο αμφιθέατρο το πλήθος επευφημεί τον αυτοκράτορα και τον συγκρίνει με τους Θεούς (Che del ciel, che degli Dei ).

Che del ciel


Προτού ο Τίτο ανακοινώσει την χάρι για τον Σέστο για την οποία έχει ήδη αποφασίσει, η Βιτέλια δημόσια κατηγορεί τον εαυτόν της για υποκινητή της συνομωσίας. Ο Τίτο αιφνιδιάστηκε από την νέα αυτή υπόθεση προδοσίας. Ακόμη μια φορά είχε να παλέψει με συγκρουόμενα συναισθήματα. Οπωσδήποτε, δεν επιθυμούσε να αναγκαστεί να πάρει εκδίκηση. Έτσι, εκτός από τον Σέστο, συγχώρησε και όλους τους άλλους συνωμότες ( Ma che giorno 'e mai questo?).

W.A.Mozart-"La clemenza di Tito"-Final-Recitativo+Sestetto-Moscow 2015


Στους ύμνους που επαινούσαν τον Τίτο, ζητούσαν οι Θεοί να πάρουν την ζωή του την ημέρα, όταν η ευημερία της Ρώμης, δεν θα αποτελεί πλέον την μεγαλύτερη του έννοια ( Tu, 'e ver, m'assolvi).

La clemenza di Tito (Drottningholm Court Theatre): Finale






2. Ο Μαγεμένος αυλός ( Die Zauberflote )


O Μαγικός Αυλός, KV 620 είναι γερμανική όπερα σε δύο πράξεις του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ σε λιμπρέτο του Εμάνουελ Σικανέντερ (1751-1812). Το έργο είναι γραμμένο στη μορφή του γερμανικού ζίγκσπιλ ( singspiel  ) και συντέθηκε το 1791, κατά το τελευταίο έτος της ζωής του Μότσαρτ. 

ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

Ρόλοι.

1. Ταμίνο (Tamino)
2. Παπαγκένο (Papageno, κυνηγός πουλιών)
3. Παμίνα (Pamina, κόρη της βασίλισσας)
4. Βασίλισσα της Νύχτας.
5. Ζαράστρο (Sarastro, αρχιερέας του Ναού του Ήλιου, της Ίσιδας και του Όσιρι)
6. Τρεις νεράιδες, συνοδοί της Βασίλισσας
7. Μονόστατος (Monostatos, Μαυριτανός στην υπηρεσία του Ζαράστρο)
8. Παπαγκένα (Papagena)
9. Τρία νεαρά αγόρια (καλά πνεύματα)
10. Αφηγητής του ναού.

11. τρεις ιερείς, δύο φρουροί, τρεις σκλάβοι
      Χορωδία (λαός, σκλάβοι, ιερείς κλπ)


Πρώτη πράξη


Η πλοκή της όπερας υπονοείται πως εκτυλίσσεται στην αρχαία Αίγυπτο, ωστόσο δεν προσδιορίζεται με σαφήνεια η εποχή ή ο τόπος. Η πρώτη σκηνή διαδραματίζεται σε ένα βραχώδες τοπίο, ενώ στο βάθος διακρίνεται ένας ναός. Κατά τη διάρκεια του κυνηγιού, ο πρίγκηπας Ταμίνο ζητά βοήθεια (μέρος 1ο, Zu Hilfe! zu Hilfe!...)
Mozart The Magic Flute 1 Zu Hilfe! Zu Hilfe! + Der Vogelfänger

καθώς καταδιώκεται από ένα τερατόμορφο ερπετό και σώζεται από τρεις νεράιδες που έχουν σταλεί από τη Βασίλισσα της Νύχτας. Την ίδια στιγμή ο «κυνηγός πουλιών» Παπαγκένο αναγγέλλει την άφιξη του μέσω μίας εύθυμης άριας (μέρος 2ο, Der Vogelfänger bin ich, ja, stets lustig, heissa! Hopsassa...).
Hermann Prey - Der Vogelfaenger bin ich ja - Geneva / Genf

Πείθει τον Ταμίνο πως εκείνος τον έσωσε από το ερπετό, αλλά οι τρεις νεράιδες τον τιμωρούν κλείνοντας το στόμα του με ένα χρυσό λουκέτο, ζητώντας επιπλέον από τον Ταμίνο να ελευθερώσει την κόρη της Βασίλισσας της Νύχτας, πριγκίπισσα Παμίνα, η οποία βρίσκεται φυλακισμένη στο κάστρο του μάγου Ζαράστρο. Όταν εκείνος αντικρίζει ένα πορτρέτο της πριγκίπισσας, την ερωτεύεται και αποφασίζει να αναλάβει τη διάσωσή της (μέρος 3ο, Dies Bildnis ist bezaubernd schön...).
Francisco Araiza - Dies Bildnis ist bezaubernd schön

Ακολουθεί η εμφάνιση της βασίλισσας (ρετσιτατίβο και άρια, μέρος 4ο, O zitt're nicht, mein lieber Sohn!...),
diana damrau.O zittre nicht, mein lieber Sohn.Tremble not, my dear son

η οποία εκλιπαρεί τον Ταμίνο να σώσει την κόρη της. Μετά την έξοδο της βασίλισσας, ο Παπαγκένο εισάγει το κουιντέτο της πρώτης πράξης (μέρος 5ο, Hm! Hm! Hm!...),
Die Zauberflöte: "Hm! Hm! Hm! Hm!"

ενώ οι νεράιδες αφαιρούν το λουκέτο, όταν υπόσχεται πως δεν θα πει ποτέ ξανά ψέμα. Στο κλείσιμο της σκηνής, ο Ταμίνο και ο συνοδός του Παπαγκένο εφοδιάζονται για την προστασία τους με ένα μαγικό αυλό και μαγικές καμπάνες αντίστοιχα. Η σκηνή μεταφέρεται σε ένα από τα διαμερίσματα του κάστρου τού Ζαράστρο, όπου ο Μαυριτανός φύλακας του ναού βλέπει την αιχμάλωτη Παμίνα με ανήθικες διαθέσεις. Ο Παπαγκένο ανακαλύπτει την πριγκίπισσα τη στιγμή που ο δούλος Μονόστατος επιχειρεί να τη βιάσει (τρίο, μέρος 6ο, Du feines Taübschen, nur herein...).
Die Zauberflöte: "Du feines Täubchen, nur herein!

Τρομαγμένος, ο Μονόστατος εγκαταλείπει τη σκηνή και ο Παπαγκένο αποκαλύπτει στην πριγκίπισσα τον έρωτα του Ταμίνο προς το πρόσωπό της καθώς και την πρόθεσή του να τη σώσει. Τα δύο πρόσωπα εγκαταλείπουν τη σκηνή, τραγουδώντας ένα ντουέτο που ενσωματώνει το ηθικό δίδαγμα του έργου (μέρος 7ο, Bei Maennern, welche Liebe fühlen...).
"Bei Männern welche Liebe fühlen" duet from The magic flute

Στο κλείσιμο της πρώτης πράξης (μέρος 8ο, Zum Ziele führt dich diese Bahn...),
Mozart - DIE ZAUBERFLÖTE - Salzburg - 09, Zum Ziele führt dich diese Bahn

το σκηνικό αλλάζει και αποκαλύπτεται ένα μικρό δάσος και τρεις ναοί, της Σοφίας, της Λογικής και της Φύσης. Η επόμενη σκηνή ακολουθεί την άφιξη του Ταμίνο στο κάστρο. Κατευθύνεται αρχικά στους ναούς της Λογικής και της φύσης, ωστόσο μία φωνή του υπαγορεύει να οπισθοχωρήσει. Χτυπώντας την πόρτα του ναού της Σοφίας, αποκρίνεται μία φωνή που αποκαλύπτει στον Ταμίνο πως ο Ζαράστρο είναι αρχιερέας του Ναού του Ήλιου, της Ίσιδας και του Όσιρι. Ο Παπαγκένο και η Παμίνα, που έχουν στο μεταξύ δραπετεύσει από το κάστρο, αιχμαλωτίζονται από τον Μονόστατο και τους βοηθούς του, αλλά οι καμπάνες του Παπαγκένο τους μαγεύουν και αρχίζουν να χορεύουν ασταμάτητα, καθοδηγώντας παράλληλα τον Ταμίνο προς το μέρος τους.
Ξαφνικά ο ήχος τρομπετών αναγγέλλει την άφιξη του πρωθιερέα Ζαράστρο. Η Παμίνα του εξηγεί πως με τη φυγή της δεν επιθυμούσε να εγκαταλείψει το κάστρο του, αλλά να προστατευτεί από τον Μονόστατο. Ο Ζαράστρο αποκρίνεται ως έντιμος και σοφός άνθρωπος, είναι συγκαταβατικός μαζί της, ωστόσο αρνείται να αφεθεί ελεύθερη εξαιτίας της αρνητικής επιρροής της μητέρας της. Την ίδια στιγμή εμφανίζεται ο Μονόστατος με αιχμάλωτο τον Ταμίνο, ο οποίος συναντάται για πρώτη φορά με την πριγκίπισσα Παμίνα. Ο Ζαράστρο διατάζει την τιμωρία του Μονόστατου και την είσοδο των δύο νέων στο ναό για να εξαγνιστούν.

Δεύτερη πράξη

Η αρχή της δεύτερης πράξης διαδραματίζεται σε ένα δάσος με ασημένιους φοίνικες. Ο Ζαράστρο, μαζί με τους ιερείς, κάνει επίκληση στις θεότητες να βοηθήσουν τους νέους να περάσουν επιτυχώς τις διαδικασίες μύησής τους, οι οποίες περιλαμβάνουν τις δοκιμασίες της σιωπής, της φωτιάς και του νερού (άρια και χορωδία, μέρος 10ο, O Isis und Osiris, schenket...).
O Isis und Osiris - Franz Josef Selig

Στη δεύτερη σκηνή, ο Ταμίνο μαζί με τον τρομαγμένο Παπαγκένο βρίσκονται σε ένα σκοτεινό δωμάτιο του ναού. Οι δύο ιερείς προειδοποιούν τους δύο νέους πως πρέπει να προσέχουν ορισμένα μειονεκτήματα των γυναικών και αποχωρούν (μέρος 11ο, Bewahret euch vor Weibertücken...).
The Magic Flute - Paris - Bewahret euch vor Weibertücken La flûte enchantée

Ξαφνικά εμφανίζονται οι τρεις νεράιδες, που τους ενημερώνουν ότι η βασίλισσα θα τους σώσει από τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκονται (κουιντέτο, μέρος 12ο, Wie? wie? wie? Ihr an diesem Schreckensort?...).
The Magic Flute - Quintett - Wie, wie, wie

Ο Παπαγκένο πείθεται, αλλά ο Ταμίνο τον σωπαίνει. Τελικά οι γυναίκες αποτυγχάνουν στους σκοπούς τους και εξαφανίζονται, ενώ ξεσπούν κεραυνοί. Ο Μονόστατος επιχειρεί εκ νέου να βιάσει την κοιμώμενη Παμίνα, ενώ παράλληλα αναρωτιέται αν ένας μαύρος δούλος έχει δικαίωμα να αποζητά τις χαρές της ζωής (άρια, μέρος 13ο, Alles fühlt der Liebe Freuden...).
Mozart - DIE ZAUBERFLÖTE - Salzburg - 20, Alles fühlt der Liebe Freuden

Στη σκηνή εμφανίζεται η Βασίλισσα της Νύχτας, η οποία σε διάλογο με την Παμίνα αποκαλύπτει τα κίνητρά της, προστάζοντας την κόρη της να σκοτώσει τον Ζαράστρο με ένα μαχαίρι που της παραδίδει, τραγουδώντας μία από τις δυσκολότερες άριες του λυρικού ρεπερτορίου (μέρος 14ο, Der Hölle Rache...).
Der Hölle Rache

Μετά την αποχώρησή της, ο Μονόστατος αποσπά το μαχαίρι και αρχίζει να εκβιάζει την Παμίνα, απειλώντας πως θα μαρτυρήσει στον Ζαράστρο όσα είδε, αν εκείνη δεν του παραδοθεί. Την ίδια στιγμή εμφανίζεται ο αρχιερέας, ο οποίος διώχνει τον δούλο και δίνει πίσω στην Παμίνα το μαχαίρι, δηλώνοντας πως γνωρίζει όλη την αλήθεια και πως σύντομα εκείνη θα βρίσκεται με τον αγαπημένο της και η μητέρας της στο κάστρο της, αφού η εκδίκηση δεν έχει θέση στο ναό παρά μόνο η αγάπη (μέρος 15ο, In diesen heil'gen Hallen...).
Mozart The Magic Flute 8 in Diesen Heil'gen Hallen Kurt Moll as Sarastro

Σε μία από τις αίθουσες του ναού ο Παπαγκένο συνεχίζει να φλυαρεί, παρά τον όρκο της σιωπής που έδωσε. Όταν ζητά λίγο νερό, εμφανίζεται μπροστά τους μία άσχημη, ηλικιωμένη γυναίκα, πρόθυμη να ικανοποιήσει την επιθυμία του. Στο διάλογό της με τον Παπαγκένο, πριν εξαφανιστεί ξαφνικά, αποκαλύπτει πως είναι 18 ετών και πως ο αγαπημένος της ονομάζεται Παπαγκένο. Τα τρία πνεύματα εμφανίζονται να αιωρούνται στη σκηνή και επιστρέφουν στους δύο άνδρες το μαγικό αυλό και τις καμπάνες, τραγουδώντας ένα τρίο. Ο Ταμίνο παίζει τον μαγικό αυλό και τον ήχο του ακολουθεί η Παμίνα, η οποία προσπαθεί να μιλήσει στον πρίγκηπα. Εκείνος δεν αποκρίνεται στις ερωτήσεις της, τηρώντας τον όρκο σιωπής του· το γεγονός απελπίζει την Παμίνα, η οποία τραγουδά μία θλιμμένη άρια.
Στη συνέχεια το σκηνικό μεταφέρεται στο θόλο μίας πυραμίδας, όπου ο αφηγητής και ορισμένοι ιερείς τραγουδούν ένα χορωδιακό για τον εορτασμό τη μύησης του Ταμίνο, ο οποίος τοποθετείται μπροστά στο Ζαράστρο. Εκείνος προστάζει την άφιξη της Παμίνα, η οποία κάνει νέες ερωτήσεις, τις οποίες φροντίζει να απαντήσει ο Ζαράστρο (τρίο, μέρος 19ο, Soll ich dich, Teurer, nicht mehr seh'n?...).
Mozart - DIE ZAUBERFLÖTE - Salzburg - 26, Soll ich dich, Teurer, nicht mehr sehn?

Η ηλικιωμένη γυναίκα εμφανίζεται εκ νέου μπροστά στον Παπαγκένο και του ζητά να παντρευτούν. Όταν εκείνος απαντά καταφατικά, εκείνη μεταμορφώνεται σε μία όμορφη κοπέλα, ωστόσο οι ιερείς δεν του επιτρέπουν να την αγγίξει, διότι δεν τήρησε τον όρκο σιωπής.
Ενώ το σκηνικό μας μεταφέρει στην τοποθεσία δύο βουνών, η Παμίνα, μαζί με τον αγαπημένο της, ετοιμάζονται να περάσουν τις δοκιμασίες της φωτιάς και του νερού. Το κατορθώνουν με τη βοήθεια του μαγικού αυλού, που τους προστατεύει και στη συνέχεια, έχοντας ολοκληρωθεί η διαδικασία μύησή τους, φθάνουν στην πύλη του ναού της Ίσιδας, όπου γίνονται δεκτοί με εύθυμες φωνές (χορωδία, Triumph! Triumph! Du edles Paar!...).
Die Zauberflöte - (Victory) Triumph, Triumph! du edles Paar!

O Παπαγκένο μονολογεί για την ατυχία του και απελπισμένος σκέφτεται να αυτοκτονήσει, αλλά την ίδια στιγμή τα τρία πνεύματα τού θυμίζουν τις καμπάνες. Οι μαγικές ιδιότητές τους φέρνουν πίσω την Παπαγκένα και οι δύο ερωτευμένοι φεύγουν μαζί τραγουδώντας ένα εύθυμο ντουέτο (Papageno! Papagena!).
Roth and Le Roi perform "Papagena / Papageno!"

Στο κλείσιμο της δεύτερης πράξης, οι δυνάμεις του κακού, ο Μονόστατος, η Βασίλισσα της Νύχτας και οι τρεις συνοδοί της, προσπαθούν να φτάσουν στο ναό, κρατώντας μαύρους δαυλούς. Ξαφνικά, εκτυφλωτικές δέσμες φωτός διαχέονται μέσα στο σκοτάδι, με αποτέλεσμα να χάσουν τις δυνάμεις τους και να χαθούν στα έγκατα της γης. Στην τελευταία σκηνή, που εκτυλίσσεται στο Ναό του Ήλιου, παρουσιάζονται ο Ζαράστρο, η Παμίνα και ο Ταμίνο με ιερατικά άμφια, οι ιερείς και τα τρία πνεύματα. Ο Ζαράστρο τραγουδά πως «οι ακτίνες του ήλιου έδιωξαν τη νύχτα και τις δυνάμεις του κακού» για να ακολουθήσει ο χορός των ιερέων που επαινεί τους μυημένους.

Nur Stille / Act 2 Finale (Die Zauberflote)

















Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΟΠΕΡΑΣ (Mozart/ 1.Don Giovanni, 2. Cosi fa tutte) - 9


ΟΠΕΡΕΣ ΤΟΥ ΜΟΤΣΑΡΤ ΑΜΑΝΤΕΟΥΣ ΒΟΛΦΓΚΑΝT


1. Ντον Τζοβάνι (Don Giovanni)

Ο Ντον Τζοβάννι είναι όπερα δύο πράξεων σε μουσική του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ και ιταλικό λιμπρέτο του Λορέντσο Ντα Πόντε. Έκανε πρεμιέρα στο Θέατρο των Τάξεων στην Πράγα στις 29 Οκτωβρίου 1787.

Ρόλοι.

1. Ντον Τζοβάνι, ένας νέος εξαιρετικά έκφυλος ευγενής.
2. Λεπορέλο, υπηρέτης του ντον Τζοβάνι.
3. Ντον Πέντρο, ο διοικητής
4. Ντόνα Άννα, κόρη του διοικητή.
5. Ντον Οτάβιο, μνηστήρας της ντόνα Άννα.
6. Ντόνα Ελβίρα, μια κυρία πρώην ερωμένη του Ντον Τζοβάνι.
7. Μασέτο, ένας χωρικός
8. Τζερλίνα, μνηστή του Μασέτο.


ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

Τον 17ο αιώνα, στην Ισπανία, ο ντον Τζοβάνι είναι ένας μυθικός ήρωας, ο Ντον Ζουάν. Κάνει μια κίνηση σε οποιαδήποτε γυναίκα και παγιδεύει τους εραστές του. Έχει δώσει οδηγίες στον ακόλουθο του Λεπορέλο, να σταθεί φρουρός έξω, ενώ αυτός θα προσπαθήσει να τρυπώσει στην κρεβατοκάμαρα της ντόνα Άννα. Αλλά αυτή βγάζει μια κραυγή και αμέσως έρχεται προς βοήθεια της, ο πατέρας της Ντον Πέντρο, ο Διοικητής. Ο Ντον Τζοβάνι μονομαχεί, τον τραυματίζει θανάσιμα και το σκάει μαζί με τον ακόλουθο του Λεπορέλο.
Παρ' όλα αυτά, ο Ντον Τζοβάνι δεν καταλαβαίνει από τύψεις συνείδησης. Επιχειρεί να πλησιάσει μια άλλη γυναίκα που περπατάει στον δρόμο. Αλλά αυτή η γυναίκα έτυχε να είναι η πρώην ερωμένη του, Ντόνα Ελβίρα. Εξαγριώθηκε με την συμπεριφορά του. Ο Ντον Τζοβάνι την σπρώχνει στον Λεπορέλο και το βάζει στα πόδια. Επόμενος στόχος είναι μια νύφη, η Τζερλίνα, η οποία είναι μια χωριάτισσα και πρόκειται να παντρευτεί με το χωρικό, Μασέτο. Ο Ντον Τζοβάνι επιχειρεί να ξελογιάσει την Τζερλίνα  και μάλιστα την ημέρα του γάμου της. Ακριβώς τότε, φθάνουν η Ντόνα Άννα, ο Ντον Οτάβιο ο οποίος είναι αρραβωνιαστικός της και η Ντόνα Ελβίρα. Και οι τρείς περιγράφουν το πόσο παλιάνθρωπος είναι. Αυτός με ένα τρόπο καταλαβαίνει την δύσκολη του θέση και για μια φορά ξανά το σκάει.
Άριες.
   Overture


1. "Notte e giorno faticar" – " Μέρα, νύχτα δουλεύω σκληρά!" 
"Notte e giorno faticar" - Ferruccio Furlanetto

2. Trio: "Non sperar, se non m'uccidi, Ch'io ti lasci fuggir mai!" – " Μην ελπίζεις ποτέ ότι θα σε αφήσω να       το σκάσεις, έκτος εάν με σκοτώσεις"
3. Duet: "Ah, vendicar, se il puoi, giura quel sangue ognor!" – " Ορκίζομαι να εκδικηθώ αυτό το αίμα...."
Pavol Breslik - Don Ottavio - Duet from Mozart's Don Giovanni

4. ". Ah, chi mi dice mai" – " Αχ... ποιος θα μπορούσε ποτέ να μου πει?"  
Cecilia Bartoli performs "Ah, chi mi dice mai"

5. "Madamina, il catalogo è questo" – " Γλυκιά μου κυρία! ιδού ο κατάλογος...."  
Madamina, il catalogo è questo (Leporello, Ferruccio Furlanetto). Don Giovanni de Mozart.

6. "Ho capito! Signor, sì" – " Κατάλαβα, κύριε μου, ναι!"
"Ho Capito Signor, si..." - Don Giovanni - W.A. Mozart

7. Duet: "Là ci darem la mano" – " Εμπρός, ας ενώσουμε τα χέρια μας ..."  
Mozart - La Ci Darem La Mano (English Subtitles)

8. "Ah, fuggi il traditor" – " Αχ...μακριά από τον προδότη ! " 
Sonya Yoncheva & Erwin Schrott - "Ah! fuggi il traditor!", Don Giovanni, Mozart

9. Quartet: "Non ti fidar, o misera" – " Μην τον εμπιστεύεσαι...αχ φτωχή μου..." 
DON GIOVANNI - Non ti fidar, o misera (Álvarez, Siri, Lungu, Pirgu, Verona 2015)

10. aria: "Or sai chi l'onore Rapire a me volse" – " Τώρα γνωρίζεις ποιος ήθελε να κλέψει την τιμή μου ! "  
Don Giovanni: "Or sai chi l'onore"

11. "Dalla sua pace la mia dipende" – " Από την δικιά της ηρεμία εξαρτάται η δική μου" 
Don Giovanni: "Dalla sua pace la mia dipende"

12. "Fin ch'han dal vino calda la testa" – " Μέχρις ότου μεθύσουνε" 
Don Giovanni:"Fin ch'han dal vino"

13. "Batti, batti o bel Masetto" – " Κτύπα, κτύπα, Ο...γλυκέ Μασέτο" 
Don Giovanni ; "Batti, batti, o bel Masetto"

14. Trio: "Protegga il giusto cielo" – " Ο σωστός ουρανός προστατεύει" 
Mozart - Don Giovanni (opera) - Trio (end of act 1)




ΠΡΑΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ

Ο Ντον Τζοβάνι, ο οποίος ακόμη δεν έχει μάθει κανένα μάθημα από όλες αυτές τις περιπέτειες, αλλάζει ρούχα με τον Λεπορέλο και ξεκινάει να ξελογιάσει άλλες γυναίκες. Αφ' ετέρου, ο Λεπορέλο ο οποίος έχει φορέσει τα ρούχα του κυρίου του, έχει συλληφθεί και καταγγέλλεται αυστηρά από την Ντόνα Άννα και τους άλλους. Ο Λεπορέλο το σκάει για να γλυτώσει την ζωή του και συναντιέται με τον Ντον Τζοβάνι κοντά σε ένα νεκροταφείο. Εκεί υπάρχει ένα άγαλμα του διοικητή. Ξαφνικά το πέτρινο άγαλμα του αρχίζει να συνομιλεί με τον Ντον Τζοβάνι με υπόκωφη φωνή και τον πιέζει να μετανοήσει για τις κακές του πράξεις. Αλλά, ο Ντον Τζοβάνι αγνοεί τις οδηγίες του και προσκαλεί με αναίδεια, το πέτρινο άγαλμα σε δείπνο.
Το ίδιο βράδυ, ενώ ο Ντον Τζοβάνι απολαμβάνει ένα πολυτελές γεύμα, και ίσως προς έκπληξη του, το πέτρινο άγαλμα  εμφανίστηκε. Ο Ντον Τζοβάνι του λέει ότι ποτέ δεν έχει διαπράξει οποιοδήποτε κακό πράγμα. Το πέτρινο άγαλμα ανοίγει τα χέρια του και τον οδηγεί στην κόλαση.
Άριες.

1. Duet: "Eh via buffone" – " Ε...δρόμο, ανόητε" 
2. Trio: "Ah taci, ingiusto core" – " Αχ...ησύχασε, άδικη καρδιά  " 
Mozart. Don Giovanni - Eh via, buffone - Ah taci, ingiusto core

3. "Deh vieni alla finestra" – " Αχ...έλα στο παράθυρο " 
Don Giovanni: ‘Deh, vieni alla finestra’ (‘Oh, come to the window’) – Glyndebourne

4. "Metà di voi qua vadano" – " Το μισό σου πάει έτσι, το άλλο πάει αλλιώς" 
Ildebrando D'Arcangelo - Metà di voi qua vadano (Salzburg 2014)

5. "Vedrai carino" – " Θα δεις, αγαπητή " 
Vedrai Carino... (Don Giovanni/Mozart)

6. (Sextet: "Sola, sola in buio loco" – " Καταμόναχος στο σκοτεινό αυτό μέρος" 
Sextet from Mozart's Don Giovanni

7. Leporello aria: "Ah pietà signori miei" – " Αχ.. λυπήσουμε, κυριέ μου "
Sergio Foresti - 2014 - live - Mozart - Don Giovanni - Ah, pietà, signori miei!

8. "Il mio tesoro" – " Θησαυρέ μου" 
Francisco Araiza sings: Il mio tesoro intanto - Mozart's Don Giovanni

9. Duet: "Per queste tue manine" – " Για αυτά τα δικά σου χέρια "  
Luca Pisaroni & Anna Virovlansky - Per queste tue manine (Mozart: Don Giovanni)

10. "Mi tradì quell'alma ingrata" – " Αυτό το αχάριστο ρεμάλι με πρόδωσε " 
Mi tradi quell'alma ingrata - Cecilia Bartoli (English Subtitles)

11. Duet: "O, statua gentilissima" – " Ο!... ευγενέστατο άγαλμα! "
Don Giovanni ; "O statua gentilissima"

12. "Non mi dir" – " Πες μου όχι " 
Non Mi Dir - Diana Damrau

13. (Finale "Già la mensa preparata" – "Το τραπέζι έχει ήδη ετοιμαστεί " 
Mozart. Don Giovanni. Atto 2 - Già la mensa è preparata - L'ultima prova

14. "L'ultima prova dell'amor mio" – " Η τελευταία απόδειξη της αγάπης μου " 
Donna Elvira final scene from Don Giovanni - L'ultima prova

15. "Don Giovanni! A cenar teco m'invitasti" – " Ντον Τζοβάνι με προσκάλεσες να δειπνήσω μαζί σου "  
Amadeus - Don Giovanni, A Cenar Teco (ENGLISH SUBTITLES)






2. Έτσι κάνουν όλες (Cosi fa tutte)




Έτσι κάνουν όλες, ή Σχολείον εραστών (Così fan tutte,- La scuola degli amanti) ονομάζεται μια  όπερα σε δύο πράξεις του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, γραμμένη πάνω σε λιμπρέτο του Λορέντσο ντα Πόντε. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της όπερας μπούφα, δηλαδή της ιταλικής εύθυμης όπερας.


Το έργο αφηγείται μια πολύ τολμηρή - για τα δεδομένα της εποχής - ιστορία ανταλλαγής ερωτικών συντρόφων. Μολονότι στην πρεμιέρα (1790) γνώρισε θετική υποδοχή από το βιεννέζικο ακροατήριο, οι παραγωγοί επί ενάμιση αιώνα το θεωρούσαν «επικίνδυνο» για την κυρίαρχη ηθική και είτε απέφευγαν να το ανεβάσουν, ή προτιμούσαν μια πιο «αφυδατωμένη» εκδοχή. Έπρεπε να φτάσει η δεκαετία του 1950 για να ξαναβρεί τη θέση του στο ρεπερτόριο της όπερας, όμως από τότε αποτελεί μια από τις πιο δημοφιλείς και περισσότερο παιζόμενες  όπερες.

Σύνοψη της όπερας

Τόπος:  Νάπολη      Χρόνος: 18ος αιώνας

Πράξη Α΄


Η όπερα ξεκινά με ένα στοίχημα. Από τη μία μεριά είναι ο Γουλιέλμος και ο Φεράντο, δύο αξιωματικοί που αγαπούν δύο αδελφές (Φιορντιλίτζι και Ντοραμπέλα αντίστοιχα) και τις θεωρούν απόλυτα πιστές. La mia Dorabella)
La mia Dorabella - Così fan tutte - W A Mozart

Από την άλλη είναι ο Δον Αλφόνσο, για τον οποίο η γυναικεία πίστη είναι σαν το φοίνικα - όλοι λένε ότι υπάρχει, αλλά κανείς δεν ξέρει που είναι. Με τη μεριά του Αλφόνσο θα ταχθεί και η Δέσποινα, υπηρέτρια των δύο κοριτσιών.(Una bella serenata)
Mozart - Così fan tutte - Una Bella Serenata

Στα πλαίσια του στοιχήματος, οι δύο στρατιωτικοί υποκρίνονται ότι τους καλούν στον πόλεμο και φεύγουν απ' τη Νάπολη.(Ah, guarda, sorella).
Susanna Phillips, Isabel Leonard - Ah, Guarda, Sorella

  Γρήγορα όμως επιστρέφουν μεταμφιεσμένοι σε Αλβανούς μουστακαλήδες και διεκδικούν ο ένας την αγαπημένη του άλλου. (Sento, o dio, che questo piede)

Cosi fan tutte: Sento, oh Dio, che questo piede


Bella Vita Militar - Cosi Fan Tutte (MOZART)


Οι κοπέλες αρχικά αποκρούουν την ερωτική πολιορκία,(Soave sia il vento) αποφασισμένες να μείνουν απόλυτα πιστές.  (Smanie implacabili )
Cosi Fan tutte 1996 - Dorabella "Smanie implacabile"


Ο Αλφόνσο φαίνεται να χάνει το στοίχημα, μέχρι που η τετραπέρατη Δέσποινα σκηνοθετεί μια ψεύτικη απόπειρα αυτοκτονίας των δύο παράξενων επισκεπτών λόγω ερωτικής απογοήτευσης.(In uomini, in soldati)- (Alla bella Despinetta). - (Come scoglio)-(Non siate ritrosi)- (Un aura amoroso)-(Dammi un bacio).
Danielle De Niese - In Uomini, in soldati



Mozart. Cosi fan tutte - alla bella Despinetta



Daniela Dessì - "Come scoglio" - Così fan tutte



Cosi fan tutte, aria Guglielmo "Non siate ritrosi"


Così fan tutte: "Un'aura amorosa"


Luigi Alva / H Prey / W Berry / C Ludwig / G Janowitz - Dammi un bacio - Cosi fan tutte - Mozart


Πράξη Β΄

Κολακευμένες από την απόπειρα αυτοκτονίας των επίδοξων εραστών τους, η Φιορντιλίτζι κι η Ντοραμπέλα (Una donna a quindici anni) 
Cecilia Bartoli - Una Donna A Quindici Anni


συμφωνούν πως δεν θα ήταν κακό ένα αθώο φλερτ μέχρι να γυρίσουν οι αγαπημένοι τους. (Prenderò quel brunettino)
Così fan tutte 'Prenderò quel brunettino' ('I'll take the brunette one') – Glyndebourne


Με αυτή τη σκέψη, αργά (Φιορντιλίτζι) ή γρήγορα (Ντοραμπέλα) πέφτουν στις αγκαλιές των Αλβανών.(Il core vi dono)
Il core vi dono - Cosi Fan tutte - Mozart - Susan Graham, Simon Kennlyside - Paris 1996


Μετά από αυτήν την εξέλιξη, οι δύο άντρες αναγνωρίζουν τη νίκη του Δον Αλφόνσο και αποφασίζουν πως δεν αξίζει πια να αγαπούν τα κορίτσια.(Per pietà, ben mio)
Così fan tutte : "Per pietà, ben mio perdona"


Ο θυμόσοφος φίλος τους θα ζητήσει τότε να τις συγχωρήσουν, μιας και κατά βάθος «έτσι κάνουν όλες» - αυτοί πράγματι μεταπείθονται, αλλά αποφασίζουν να δώσουν πρώτα ένα μάθημα στις (ακόμα ανυποψίαστες) άπιστες.(Tradito, schernito)- (Fra gli amplessi)-(Donne mie, la fate a tanti)
Jerry Hadley - Così fan tutte: Tradito, schernito (1996)


Mozart - Cosi fan tutte - "E amore un ladroncello"


Mozart: Così fan Tutte. " Tra gli amplessi in pochi istanti..." Amanda Roocroft and Rainer Trost




Το αθώο φλερτ σύντομα μετατρέπεται σε πρόταση γάμου, την οποία οι κοπέλες αποδέχονται. Όμως με τη λήξη της τελετής (που τελεί η Δέσποινα μεταμφιεσμένη σε συμβολαιογράφο), ακούγονται από μακριά εμβατήρια, σημάδι πως ο στρατός μπήκε στη Νάπολη. Τρομοκρατημένες κρύβουν τους γαμπρούς σε ένα δωμάτιο - έτσι αυτοί βρίσκουν την ευκαιρία να φορέσουν τα κανονικά τους ρούχα και να επανεμφανιστούν ως Γουλιέλμος και Φεράντο που μόλις γύρισαν απ' το μέτωπο.(Tutti accusan le donne)
Branch Fields, Bass - Tutti accusan le donne - Don Alfonso COSì FAN TUTTE
Δήθεν κατά λάθος, ο Αλφόνσο πετά μπροστά τους το πιστοποιητικό του γάμου. Αυτοί υποκρίνονται τους εξοργισμένους και φεύγουν, για να ξαναγυρίσουν φορώντας τη μισή στολή τους και τη μισή αμφίεση των Αλβανών, ενώ ταυτόχρονα η Δέσποινα βγάζει κι αυτή την αμφίεση του συμβολαιογράφου. Μόνο τότε καταλαβαίνουν οι δύο κοπέλες τι έχει συμβεί και ζητούν συγχώρεση. Το έργο κλείνει με τα δύο πραγματικά ζευγάρια να τραγουδούν συμφιλιωμένα.